estherhugenholtz: Writing (Writing)

Hieronder vind u de derasja (droosje) die ik op vrijdagavond 21 mei heb gehouden in de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam.


Er zijn meerdere wegen naar de misjkan – pluralisme van kedoesja

Dit is mijn eerste keer dat ik in de LJG Amsterdam een droosje geef en wij boffen niet met deze parsje!
Dit is een complexe, moeilijke parsje met vele lijnen die door elkaar lijken te lopen. Parasjat Naso lijkt willekeurig en obscuur en adresseert een aantal moeilijke thema’s.

De vraag is: is de parsje ook willekeurig? We gaan op een korte ontdekkingsreis om een patroon te vinden.
Wat kunnen wij van dit ogenschijnlijk onsamenhangende stuk tekst leren?

 

De parsje in vogelvlucht vertelt het verhaal van:

-          Volkstelling van Gersonieten, Merarieten en Kehatieten die dienen in de ontmoetingstent.

-          Rituele onreinheid door tza’arat (een soort Bijbelse lepra), zav (genitale emissies) en toemat met (rituele onreinheid door de dood).

-          Het Sota ritueel van de vrouw die van overspel wordt verdacht.

-          De Nazir: de man of vrouw die zich toewijdt aan een ascetisch leven zonder wijn en zonder het haar te knippen.

-          De Priesterzegen (Birkat Kohaniem).

-          Het opzetten van het tabernakel en de twaalf stamleiders die hun vrijwillige offers komen brengen.

-          Mosjé spreekt met de Eeuwige in de ontmoetingstent.

 

De vraag is natuurlijk of er een onderliggend thema is. Wat is het belang van zoveel detail? En wat hebben al deze elementen gemeen?

Laten we drie mysterieuze thema’s nader bekijken: de Birkat Kohaniem, de Sota, en de Nazir.

De eerste is ons bekend en vertrouwd. De andere twee, echter, zijn onbegrijpelijker.
Maar het verbindende element is dat ze allemaal te maken hebben met de misjkan (het tabernakel) als symbol van de goddelijke aanwezigheid in onze wereld. En ze hebben allemaal te maken met kedoesja - heiliging.
Nadat we deze drie elementen besproken hebben, gaan we in op wat heiliging ons progressieve Joden vandaag de dag nog te bieden heeft.


Birkat Kohaniem/Priesterzegen: - dit is uiteraard bekend uit de liturgie.
In de parsje staat er emor lahem (Num 6:23) wanneer de Eeuwige de Kohaniem gebiedt het volk te zegenen. Volgens Rashi staat er emor lahem (meervoud) zodat iedereen - de hele kille (gemeenschap) de zegen kon horen en ontvangen. Iedereen telt mee.

Er is een interessant spanningsveld wat betreft de Priesterzegen. Wij zeggen de Birkat Kohanim voor onze kinderen op Sjabbat terwijl de overgrote meerderheid van ons geen Kohaniem zijn. Toch wordt Israël een goy kadosj (een heilig volk) een een mamlechet kohaniem (een koninkrijk van Priesters) genoemd. Het is belangrijk om te onthouden dat dit niet doelt op de zogenaamdede 'superioriteit' van het Joodse volk maar doet ons juist herinneren aan onze opdracht om de wereld te vervolmaken. Kortom: wees de zegen die je wilt ontvangen. 
 

Sota is het ritueel van de van overspel verdachte vrouw die voor de Kohen moet verschijnen.

Het is wel zo dat haar man haar eerst moet waarschuwen dat hij haar verdenkt en haar aanspreken op wat (in in deze patriarchale cultuur) op verdacht gedrag lijkt. Mocht zij deze waarschuwing in de wind slaan, dan heeft hij het recht om haar officieel te betichten.

Zij moet voor de Kohen verschijnen en de bittere wateren drinken.  Dit is gewijd water uit een aardewerken pot waarin stof van de vloer van de misjkan is vermengt. Tevens wordt er een vloek met de Naam van God op perkament geschreven en in het water opgelost. De vrouw moet vervolgens een eed afleggen bij de Kohen.

Als zij schuldig is dan zwelt haar buik en verschrompelt haar schoot. Is zij onschuldig dat zal zij zwanger worden.

Is deze zwangerschap een beloning voor haar trouw? Volgens Rabbi Akiva in de Babylonischa Talmoed, Masechet Sotah 26a werd een onvruchtbare vrouw vruchtbaar door de wateren.
Hoe kunnen we dit bizarre ritueel begrijpen in het kader van kedoesja - heiligheid?

In de
Bavli Kiddoesjin 30b  staat de er sjalosj sjoetafim (drie partners) betrokken zijn in de schepping van nieuw leven: de man, de vrouw, en de Eeuwige. Samen vormen zij een uniek verbond.

De parallel met het Gouden Kalf (egel hazahav) dat beschreven staat in Exodus 32 dwingt zich aan ons op. Hierbij het beeld wat de Israëlieten aanbaden verbrand, vermalen en opgelost in water. De Bne Israel werden gedwongen om er van te drinken.

Spirituele monogamie en echtelijke monogamie staan gelijk aan elkaar.
Kunnen we toch nog een relevante boodschap opmaken uit het Sota ritueel?

In
Bavli Sjabbat 116a staat geschreven over het Sota ritueel dat God bereid is om Zijn Naam te laten wissen voor sjalom bayit (een vredig gezinsleven) tussen man en vrouw. Hoe moeilijk het Sota ritueel ook te begrijpen is voor de moderne mens kunnen we er toch misschien uit opmaken dat het Sota ritueel de kracht heeft om een vloek tot zegen te maken, om een vrouw te redden van de schaduw van verdenking, om de harmonie tussen echtelieden te herstellen. De verdachtmaking van ontrouw kan worden getransformeerd tot een symbool van trouw - tussen man en vrouw en tussen God en mens. Heiliging door trouw is hier het thema.

 

De Nazir (nazireeër) functioneert als tegenhanger van de Kohen. De Nazir is iemand die vrijwillig kiest om een gewijd bestaan te leiden voor een bepaalde periode. Dit doet hij (of zij) door het afzweren van wijn en druifproducten en door het laten groeien van het haar. In deze parsje staat beschreven hoe de Nazir ook heilig is. Ki yazir l’adonai, kadosj adonai. Want hij is gewijd aan de Eeuwige en heilig voor de Eeuwige. Deze formulering, kadosj l'adonai staat ook op de diadeem van de Hogepriester geschreven.

In tegenstelling tot Priesterschap is naziroet een vrijwillig en egalitair principe. Elk Jood (ook een vrouw) kan een Nazir worden.

Interessant is dat een Kohen zijn allernaasten mag begraven ondanks het risico van rituele verontreiniging door toemat met. Een Nazir, echter, mag niet eens zijn naaste familieleden begraven omdat ook hij onrein kan worden. De parsje (Num 6:7) geeft hiervoor een reden: ‘ki nezer elohav al rosjo - omdat de kroon van de Eeuwige op zijn hoofd rust’.) Waarom het verschil tussen de Kohen en de Nazir? Men zou verwachten dat de restricties voor de Kohen nog altijd zwaarder zouden moeten zijn. De uitleg is dan ook dat de Nazir vrijwilig kiest voor zijn restricties, en de Kohen niet. Aangezien het Priesterschap een overerfelijke functie is erkent de Torá dat het onrechtvaardig zou zijn om de Kohen te veroordelen tot een situatie waarin hij niet eens zijn dierbaren kan begraven. De Nazir, echter, kiest bewust voor zijn of haar positie, zoekt die extra heiligheid op en moet daarvoor de consequenties aanvaarden. Hiermee wordt de Nazir ook een beetje een Kohen.

Een vergelijking tussen de twee posities dringt dan zichzelf ook op. Zoals de Nazir is heiliging iets waar we onszelf aan kunnen verbinden, hoe moeilijk die keuze ook is. En soms is heiliging iets wat je gewoon moet aanvaarden en moet integreren in je bestaan, zoals de Kohen.

 

Samenvattend zouden we kunnen betogen dat zingeving is de kunst van een lijn zien in het alledaagse of het willekeurige.

Wij lezen de Tora liefdevol met de vooronderstelling dat de tekst – hoe obscuur of problematisch ook - ons dieper inzicht kan geven.

Dit typisch Joodse en rabbijnse proces van kritisch en zorgvuldig lezen schept een dynamische relatie tussen ons, de tekst en de Eeuwige.

 

Ondanks zijn ondoorgrondelijkheid, zien wij patronen in de parsje die allen wijzen in de richting van kedoesja/heiliging. Zoals de priesterzegen die het volk heiligt, de Sota die gezegend kan worden door haar huwelijkse trouw en de Nazir die door eigen initiatief een rijker geloofsleven kan ervaren.

Maar wat betekent heiliging voor ons vandaag de dag? Blijft het alleen maar bij oude en obscure rituelen? Nee. Heiliging geeft ons de opdracht om bewust en ethisch met ons Jodendom bezig te zijn. Zonder betrokkenheid bij de wereld kan kedoesja introvert worden. Het is juist onze opdracht – vooral ook als progressieve Joden – om zelfbewust met beide benen in de moderne wereld te staan.

Kedoesja heb je niet – je streeft het na. Ik nodig u uit om na te denken over hoe bijzondere momenten en daden uw leven verrijken. Is dat door tikkoen olam? Door het doen van mitswot? Door lernen? Of door intens te genieten van de natuur en de wereld om ons heen? Door in aanraking te komen met de eigen creativiteit? Door het koesteren van menselijke relaties?

 

Dit is namelijk de kracht van deze parsje: het leert ons over een pluralisme van kedoesja – een modern thema. Net zo goed dat er verschillende manieren zijn om Joods te zijn, leert parasjat Naso ons dat er verschillende manieren zijn om kedoesja na te streven: door werk, ritueel, talent, devotie, (huwelijkse) trouw, gebed, creativiteit, liefde enzovoorts. Wij moeten ieder onze eigen manier vinden en daar met integriteit en authenticiteit – en niet te vergeten, vreugde - naar handelen. Zo kunnen we altijd de dialoog aangaan. Met elkaar en de Eeuwige. Er zijn namelijk altijd meerdere wegen die naar de misjkan leiden.

 

Sjabbat sjalom.

 

estherhugenholtz: Me (Default)
Op de website van W!J is er weer een nieuwe column van mijn hand te vinden.

Het thema gaat deze keer over interreligieuze dialoog. Wat kunnen moslims, joden en christenen van elkaar leren? Komt allen kijken op de marktplaats van ideeën!


Tijdens de pauze springen de lichten aan en komt de zaal met geroezemoes weer tot leven. De diaprojector wordt even uitgezet. Ik zit als een Amsterdamse marktvrouw achter mijn tafeltje met mijn joodse waar. In het volle kerkzaaltje komen luisteraars leergierig op mijn tafeltje af. Ze willen de joodse traditie allemaal zien, voelen en aanraken. De mezoeza met echt perkament, de witte, wollen gebedsmantel, de zilveren kiddoesjbeker en de zwart leren gebedsriemen worden nieuwsgierig bestudeerd. Iemand pakt de sjofar (ramshoorn) op terwijl een ander geïntrigeerd door de Hebreeuwse tekst van een gebedenboek bladert... Lees hier verder.
estherhugenholtz: Columns W!J (W!J logo)
Op de website van W!J is er weer een nieuwe column van mijn hand te vinden.

Het thema van deze maand is 'tradities''. Mijn column gaat in op de plaats van tradities in onze moderne samenleving. Hoe zoeken we een authentieke weg tussen verschraling en dwangmatigheid?



Ik ben gek op tradities. Kerst, Sinterklaas, Suikerfeest en Chanoeka... Het maakt mij niets uit. Verjaardagen, trouwerijen, zelfs voor het commerciële Valentijnsdag ben ik niet geheel ongevoelig (tot grote spijt van manlief). Ik ben wat ze noemen een echt ‘gezelligheidsdier’ en tegelijkertijd onverbeterlijk nieuwsgierig naar allerhande cultuuruitingen... lees hier verder." 
estherhugenholtz: Feminism, gender and religion (Tefillin Barbie)

"B'chol levav'cha - met heel het hart"
Mitzvot voor een modern Jodendom

Vierde aflevering van een reeks video's over mitzvot vanuit traditioneel-, liberaal- en progressief-Joods perspectief.

Deze aflevering, 'talliet en tzitzit' is de de eerste van een drie-delige serie over de 'mannen mitzvot': het dragen van talliet (gebedskleed) en tzitzit (de schouwdraden aan het gebedskleed), het leggen van tefillien (gebed
sriemen) en talmoed thora, het 'lernen' van de traditionele Joodse teksten

Talliet en tzitzit from Esther Hugenholtz on Vimeo.

In deze mini-sjioer ('Joodse les') leg ik uit wat de oorsprong en de diepere betekenis is de talliet. In dit filmpje wordt dieper ingegaan op de symboliek en betekenis van de talliet vanuit het perspectief van de Thora en Talmoed. Vervolgens krijgt de kijker uitleg over wat de traditie zegt over vrouwen die deze mitzvah op zich nemen.


Foto: Dave Middleton


Tot slot volgt er een korte instructievideo hoe men de talliet omslaat met de bijbehorende beracha en wordt de sjioer afgesloten met een bespiegeling over de spirituele betekenis van de talliet.

Meer achtergrond over de mitswa van tsitsit )
estherhugenholtz: Reviews, discussions, creative writing (Handwriting)
Na de mikwe video en de boekbespreking van 'The House of Secrets - The Hidden World of the Mikveh' volgt hier een derde (en vooralsnog laatste) aflevering in een reeks over het onderwerp 'mikwe'.



Twee boeken in de boekenkast van het mikwe op de American Jewish University. Foto: Dave Middleton

In de meest recentelijke uitgave van 'Kol Mokum' (kwartaalblad van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam) is er een interview van mijn hand verschenen met Suzanne Rosenthal, de mikwedame van de American Jewish University (waar tevens ook mijn rabbijnenopleiding is). Zij bespreekt haar functie als mikwedame en ook een aantal toepassingen van het mikwe.

Klik HIER om de PDF van het artikel te downloaden.
estherhugenholtz: Reading, book reviews (Book)
'The House of Secrets - the Hidden World of the Mikveh' van Israëlische schrijfster Varda Polak-Sahm leest weg als een spannend meisjesboek. Zo spannend dat de lezer er zelfs rooie oortjes van kan krijgen.




Polak Sahm's verslag van de wondere wereld van het mikwe houdt ergens in het midden tussen een (amateur) etnografie en een bespiegeling rondom gender, seksualiteit en spiritualiteit. Het gedurfde verslag neemt de lezer mee op een ware ontdekkingsreis naar een geheime en intieme wereld waar erotiek en religiositeit diep verweven zijn.

De auteur heeft een tijdlang onderzoek gedaan bij een aantal Ultra-Orthodoxe mikwedames in Israël en heeft als seculiere Jood geprobeerd een geheel andere wereld op papier te vangen. Dit is goed gelukt. In haar boek geeft ze op persoonlijke en boeiende wijze hun wereld vol tegenstrijdigheden weer. Tegenstrijdigheden tussen de oprecht vrome mikwedames en de seculiere kalles (bruidjes) die met lood in hun schoenen naar het rituele bad gaan om aan de eisen van het rabbanoet (Israëlisch opperrabbinaat) te voldoen. Tegenstrijdigheden tussen de (relatieve) macht en autonomie die de mikwedames hebben in het bestieren van het mikwe en het onwrikbare gezag van de rabbijnen boven hen. Tussen vertrouwen en macht, liefde en plicht, hoop en angst, eros en God. Polak Sahm vervlecht dit alles kundig in een pakkend narratief en etaleert hiermee haar talent als verhalenvertelster. Ook weeft ze in dit verhaal haar eigen ontdekkingstocht naar het mikwe. Hierdoor wordt het boek ook een soort ego-document.

De vrouwen in het boek belichamen al deze tegenstellingen. Van de sexy seculiere echtgenote die koket in haar rode minirokje toch trouw maandelijks het rituele bad bezocht tot de diep gelovige vrouwen die met bedekt haar discreet en ingetogen gebruik maken van  het mikwe. Van Ashkenazim tot Sefardim, vroom en vrij, jong en oud. Ontroerend zijn de verhalen over een zwaar lichamelijke gehandicapte bruid die ondanks alles toch naar het mikwe komt en hilarisch zijn de anekdotes over Amerikaanse aanhangsters van het Kabbalah Center die toegang tot de levende wateren van het mikwe zoeken.
Het boek is ontwapenend in zijn eerlijkheid en daardoor behoorlijk pittig in zijn openbaringen. Ja, dit boek gaat over seksualiteit en is behoorlijk expliciet in de beschrijving daarvan. Seksualiteit en het mikwe zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar het gaat vooral om hoe (religieuze) vrouwen omgaan met hun lichaam, God, hun gemeenschap en zijn (soms stringente en patriachale) wetten. Het is een intiem portret van hoe deze vrouwen hun cyclus en hun huwelijkse plichten ervaren. 'The House of Secrets' is een intens en vurig relaas.

De eerdergenoemde tegenstellingen spatten van de bladzijden en dit is dan ook meteen één van de tekortkomingen van het boek. Het is geen makkelijke of toegankelijke kost. Alles staat op scherp: zwart-wit, zonder schaduwen of grijswaarden. Dit boek pulseert met passie en dat maakt het zowel aanlokkelijk als gevaarlijk voor de beginnende lezer over dit onderwerp. Er is plaats voor een breed spectrum aan ervaringen maar geen plaats voor nuances. Het boek geeft voornamelijk de ervaringen en zienswijzen weer van de (Ultra-) Orthodoxie. In het boek worden aannames en uitspraken gedaan over vrouwen, seksualiteit, lichaam en (rabbinaal en patriarchaal) gezag die voor liberalere of feministische lezers behoorlijk rauw op het dak kunnen vallen.

Toch ben ik dankbaar dat de schrijfster mij op deze ontdekkingsreis heeft meegenomen. Maar wat ik miste in haar boek was nuancering en een bredere representatie van wat het mikwe voor vrouwen (en mannen!) kan betekenen. Mildere en gematigde stemmen en interpretaties van de Halacha (Joodse wet) omtrent taharat hamisjpacha (deze huwelijkse wetten) ontbreken.
Helaas wordt het daarom voor niet- (of Modern) Orthodoxe mikwegebruiksters tamelijk moeilijk gemaakt om met het verhaal te identificeren. Dat is een gemiste kans. Nu het mikwe in het Progressieve, Liberale en Conservative Jodendom een opmars maakt is het juist belangrijk om over literatuur te beschikken die de gebruiken en concepten rondom het mikwe, de vrouwelijke cyclus en de heiliging van seksualiteit in een vrouwvriendelijke en moderne context kan plaatsen. Wat dat betreft slaagt Varda Polak-Sahm daar maar deels in. Teveel van haar verhalen kunnen weerstand opwekken bij de moderne of feministische lezer.
Dit alles maakt het boek dus eerder tot een handleiding 'mikwe voor gevorderden'.

Nu nog hopen op een boek dat dit zelfde thema behandelt vanuit de ervaringen van niet- of Modern Orthodoxe mikwegebruiksters. Het zou prachtig zijn om een relaas te lezen dat dit (nog onontgonnen) gebied verkent. 
Ondanks mijn kritische kanttekeningen lof voor Polak-Sahm's boek. Lof voor de durf en integriteit waarmee het geschreven is en voor de moed van alle (Orthodoxe) vrouwen die ons bekend hebben gemaakt met hun Huis van Geheimen.
Ik wacht met spanning op een eigentijds en toegankelijk vervolg. 

__________________________


Na het lezen van dit boek, las ik een paar weken later per toeval een boekbespreking van 'The House of Secrets' in het
NIW (Nieuw Israëlietisch Weekblad). Ik heb dit artikel van Esther Voet met veel plezier gelezen.
In het kader van het mikwe dat de Liberaal Joodse Gemeente van Amsterdam in de nieuwe sjoel aan het bouwen is, heb ik een brief met enig aanvullend commentaar in reactie op het artikel gestuurd. Dit is door de redactie geplaatst. Beide stukken kunt u als scans vinden achter de volgende link.

Klik hier voor het artikel uit het NIW en mijn ingezonden brief. )
estherhugenholtz: Recipes and reviews (Food)

Deze twee recepten voor matze- of broodbeleg (ook erg lekker met scones!) zijn erg eenvoudig te maken en luiden de lente in!

Eigengemaakte lemoncurd


Foto: Esther Hugenholtz


Lemoncurd is een traditioneel Engels beleg en kan het beste beschreven worden als een soort 'citroenjam' of 'citroenboter'. Het is een romige, zoet-friszure combinatie van citroen, ei, boter en suiker en wordt langzaam nét onder het kookpunt bereid op een laag vuur.
Het is heerlijk op crackers, brood, matzes en scones maar ook zeer geschikt als taartvullling.
Zelfgemaakt is het ook een leuk en ambachtelijk cadeautje.

Ingredienten: (voor een jampotje)
- Jampot, gesteriliseerd (kan door te dompelen in kokend water of door verhitting in oven)
- 4 eieren, geklutst
- 4 citroenen
- citroenrasp
- 1/4 van een pakje boter van circa 250 gram
- 1/4 kopje suiker

Pers citroenen uit en rasp een deel van de schil.
Zet een pan (het liefst met een dikke bodem voor een geleidelijke hitteverspreiding) op een laag vuur. Smelt de boter (zonder dat het bruin wordt) samen met het citroensap en de rasp. Los de suiker op in dit mengsel. Voeg daarna heel langzaam beetje bij beetje de geklutste eieren toe en blijf het mengsel constant roeren. Houd de curd net onder het kookpunt om schifting te voorkomen.
Op een gegeven moment zal de curd steeds meer gaan binden. Wanneer de curd langzaam van de bolle kant van een lepel afglijd, is het klaar. Giet de nog hete lemoncurd meteen in de gesteriliseerde jampot en draai de schroefdeksel dicht. Indien gewenst kan men de pot 5 minuten op zijn deksel zetten om de jampot zichzelf vacuüm te laten zuigen. Zo blijft de lemoncurd langer goed.

Ongeopend kan de pot een aantal maanden bewaard worden. Geopend kan zij in de koelkast een aantal weken bewaard worden.

Romige smeerkaas met verse kruiden

Dit veelzijdige zelfverzonnen recept is een heerlijk, frisromig broodbeleg maar kan ook gebruikt worden als dip (voor bijvoorbeeld snackgroenten of chips), als koude saus (bij zalm), als basis van een rijke saladedressing of als vulling (bij gepofte aardappels).

Ingredienten:
- 1 deel (Turkse of Griekse) yogurt
- 1 deel Philadelphia roomkaas (ander soort kan ook gebruikt worden)
- fijngehakte verse kruiden (bijvoorbeeld basilicum, bosuitjes, salie of Italiaanse kruiden)
- zout en peper
- scheutje olijfolie
- indien gewenst, knoflook en/of klein scheutje citroensap

Meng de yogurt en roomkaas in een schaal en meng er luchtig de fijngehakte kruiden, zout en peper en olijfolie door.
Garneer het geheel met wat extra fijngehakte kruiden voor een leuke presentatie.


Beide recepten zijn melkkost en vegetarisch.
Be'teavon - eet smakelijk!

estherhugenholtz: For discussing Torah and mitzvot (V'ahavta)
In verband met mijn fimpje over de Sjabbat kaarsen volgt hier een korte bespreking van een originele website met een uniek concept.

In Nederland zijn er vaak discussies over de zogenaamde 'koopzondag'. Is het een recht van consumenten om op hun gemak in het weekend te consumeren? Of is het een recht van o.a. winkeliers en winkelpersoneel om te genieten van een welverdiende rustdag? Ik pretendeer niet dat ik op dit complexe vraagstuk een antwoord heb.

Toch is het belangrijk om de Sjabbat in een breder kader te plaatsen dan alleen een Joods-religieus fenomeen. Ik beschouw de Sjabbat (en daarmee in het verlengde: 'het weekend') als één van de grootste geschenken van de Joodse traditie aan de mensheid. Dat de Joodse traditie deze rust inluidt met het aansteken van Sjabbat kaarsen en met het opstellen van een rijke traditie aan restricties en rituelen is uniek aan ons. Het achterliggende idee van het bewust cultiveren van rust hoeft echter niet uniek aan de Joodse traditie te zijn. Rust is geen luxe. Het is een recht. Deze gedachte kunnen wij zeker met de mensheid delen.

Dat was dan ook het idee van
'The Sabbath Manifesto', een nieuw virtueel initiatief van een groep Joodse kunstenaars. Onderdeel van de 'slow movement' (een maatschappelijke beweging die pleit voor een minder gehaast en zinvoller bestaan), proberen de initiatiefnemers van The Sabbath Manifesto lezers van hun site instrumenten aan te reiken waarmee zij op een speelse en creatieve wijze ook een mate van Sjabbatrust in hun leven kunnen integreren. De website noemt tien principes als handvatten voor een eigentijdse en vrijblijvende Sabbatsviering voor een algemeen publiek. Een aantal van deze principes zijn: 'maak contact met dierbaren', 'geniet van het buitenleven', 'steek kaarsen aan' en 'vermijd commercie'.

De strak en minimalistisch vormgegeven website is zowel informatief als interactief en er is voldoende ruimte voor reactie.

Tot slot roept de website op tot een 'National Unplugged Day' op 20 maart. Misschien niet van toepassing voor een Nederlands lezerspubliek maar toch de moeite waard om te overdenken.

Ik wens u alvast een fijn, inspirerend en rustgevend weekend of Sjabbat.
estherhugenholtz: Columns W!J (W!J logo)
Op de website van W!J is er weer een nieuwe column van mijn hand te vinden.

Het thema van deze maand is 'keuzevrijheid'. Mijn column gaat in op de keuzevrijheid van jongeren en kijkt naar wat voor verantwoordelijkheden vrijheid schept... met een terugblik op Poerim en een vleugje Pesach!



"Na het carnavaleske Poerimfeest is het tijd voor het volgende feest: Pesach. Ging Poerim nog over het lot (Poerim betekent letterlijk: ‘loten’, die geworpen werden om het lot van het bedreigde joodse volk te bepalen), het volgende feest gaat over keuzevrijheid. Pesach (joods Pasen) staat in het teken van de bevrijding van de Israëlieten uit de Egyptische slavernij. Ons wordt dan ook opgedragen om dit te gedenken alsof wij zelf de generatie waren die de uittocht mee heeft gemaakt... lees hier verder."
estherhugenholtz: Me (Default)
"B'chol levav'cha - met heel het hart"
Mitzvot voor een modern Jodendom

Tweede aflevering van een reeks video's over mitzvot vanuit traditioneel-, liberaal- en progressief-Joods perspectief.

Deze aflevering, 'Challe maken en nemen' is de de tweede van een drie-delige serie over de 'vrouwen mitzvot': Sjabbat kaarsen aansteken, challe bakken en nemen en het maandelijkse bezoek aan het mikwe (ritueel bad).


Challe maken from Esther Hugenholtz on Vimeo.

In deze mini-sjioer ('Joodse les') leg ik uit wat de diepere betekenis is van het maken en nemen van challe, het sjabbatsbrood. De mitswe van challe maken refereert niet alleen naar het gevlochten brood zelf maar ook naar het afzonderen van de 'challe', een deel van het deeg als symbolisch dankoffer. Vervolgens krijgt de kijker uitleg over en een demonstratie van verschillende vlechttechnieken. Tot slot volgt er een persoonlijke reflectie.

(Het eindproduct uit het filmpje - de challe afgebakken! foto: Dave Middleton)
 

De mitswe van challe nemen uit Thora:
Bemidbar (Numeri) 15:17-21

"De Eeuwige zei tegen Mosjé: ‘Zeg tegen de Israëlieten: "Wanneer jullie eenmaal in het land zijn waar ik je naartoe breng, en van de opbrengst van de akkers eten, schenk dan een deel ervan aan de Eeuwige. Maak van het eerste deeg een brood en sta dat af, zoals je ook na het dorsen een deel van je graan afstaat. Van je eerste deeg moet je iets afstaan aan de Eeuwige, jullie en alle komende generaties."

U kunt hieronder de beracha (zegenspreuk) over het nemen van challe lezen die in de video genoemd wordt:

בָרוּךְ אַתָּה יְיָ אֱלֹהֵֽינוּ מֶֽלֶךְ הָעוֹלָם, אֲשֶׁר קִדְּשָֽׁנוּ בְּמִצְוֹתָיו, וְצִוָּֽנוּ לְהַפְרִישֹ חַלּה מִן הָעִסּה

Baroech ata Adonai, Elohénoe melech haolam, asjer kidsjanoe bemitswotav wetsiwanoe lehafrisj challa min haisa.

Geprezen bent U, Eeuwige onze God, Koning van tijd en ruimte, die ons leven heiligt met Zijn voorschriften en die ons opdraagt challe te nemen van het deeg.

De laatste aflevering zal gaan over het (maandelijks) gebruik van het mikwe. Daarmee zal de driedelige serie over 'vrouwen mitzvot' worden afgesloten.

Vervolgens zal er een miniserie verschijnen over wat traditioneel werd gezien als 'mannen mitswot' en hoe mannen en egalitair-Joodse vrouwen deze mitswot zich eigen kunnen maken: tzitzit (talliet), tefillien en talmoed thora.
estherhugenholtz: Reviews, discussions, creative writing (Handwriting)

Mijn artikel 'Vatichtov Esther - en Esther schreef: de groei van een heldin'  is afgelopen week in het liberaal-joodse kwartaalblad 'Levend Joods Geloof' verschenen. Het is nu via deze link te downloaden.



In het artikel wordt Esther's karakterontwikkeling besproken en pleit ik er voor dat zij de meest complexe - en daarom ook het meeste interessante - personage is uit de Megilla (boekrol Esther).

Veel leesplezier toegewenst!

estherhugenholtz: Me (Default)
"B'chol levav'cha - met heel het hart"
Mitswot voor een modern Jodendom

Eerste aflevering van een reeks video's over mitswot vanuit traditioneel-, liberaal- en progressief-Joods perspectief.

Deze aflevering, 'Sjabbat kaarsen' is de eerste van een drie-delige serie over de 'vrouwen mitswot': Sjabbat kaarsen aansteken, challe bakken en nemen en het maandelijkse bezoek aan het mikwe (ritueel bad).




In deze mini-sjioer ('Joodse les') leg ik uit wat de diepere betekenis is van het aansteken van de Sjabbat kaarsen plus een persoonlijke reflectie. Vervolgens volgen er instructies voor hoe men de kaarsen dient aan te steken.
 


foto: Dave Middleton

U kunt hieronder de beracha (zegenspreuk) over de kaarsen lezen die in de video genoemd wordt. De beracha is te vinden op blz 378 van 'Seder Tov Lehodot', de sidoer (gebedenboek) van het
Nederlands Verbond voor Progressief Jodendom.
 
 

בָרוּךְ אַתָּה יְיָ אֱלֹהֵֽינוּ מֶֽלֶךְ הָעוֹלָם, אֲשֶׁר קִדְּשָֽׁנוּ בְּמִצְוֹתָיו, וְצִוָּֽנוּ לְהַדְלִיק נֵר שֶׁל שַׁבָּת.

Baroech ata Adonai, Elohénoe melech haolam, asjer kidsjanoe bemitswotav wetsiwanoe lehadlik ner sjel Sjabbat.

Geprezen bent U, Eeuwige onze God, Koning van tijd en ruimte, die ons leven heiligt met Zijn voorschriften en die ons opdraagt de Sjabbatlichten te ontsteken.


Vervolgens zal er een miniserie verschijnen over wat traditioneel werd gezien als 'mannen mitswot' en hoe mannen en egalitair-Joodse vrouwen deze mitswot zich eigen kunnen maken: tzitzit (talliet), tefillien en talmoed thora.

De volgende twee afleveringen zullen gaan over het maken en nemen van challe (sjabbatsbrood) en over het (maandelijks) gebruik van het mikwe. Daarmee zal de driedelige serie over 'vrouwen mitzvot' worden afgesloten.

estherhugenholtz: Me (Default)
Ik moet toegeven: wanneer het op 't Science-Fiction en Fantasy genre aankomt ben ik verdacht vergevingsgezind en heb ik van nature een hoge toleratie voor (matige tot slechte) films. Hoe dat komt? Misschien is het mijn antropologische nieuwsgierigheid naar alternatieve culturen (verzonnen of niet) of misschien omdat ik gewoon een dromer ben.
Hoe dan ook, ondanks mijn voorliefde voor het genre hoef ik James Cameron's
Avatar niet met de mantel der liefde te bedekken. De film staat als een huis.



Als film behoeft Avatar-het-fenomeen geen introductie meer. Het is een succesverhaal voor zowel de laatste 3D en CGI technieken als voor een spannend, archetypisch verhaal met een duidelijke dichotomie tussen Goed en Kwaad.

Het plot is--zoals het een spannende kaskraker betaamt--flinterdun. "Dances with Smurfs" is de film ook wel schertsend genoemd en die kritiek is niet geheel onterecht. Het Pocahontas-gehalte spat van het scherm. Toch valt het recyclen van clichés door de milieubewuste regisseur te vergeven omdat het visuele en emotionele aspect van de film zo sterk is. De prachtige beelden, extra versterkt door het 3D effect, geven de kijker het gevoel alsof je de kans krijgt om etnografisch onderzoek te verrichten in de tastbare, buitenaardse wereld van de planeet Pandora.

lees de recensie (*waarschuwing voor spoilers*) )
estherhugenholtz: Columns W!J (W!J logo)
Op de website van W!J is er weer een nieuwe column van mijn hand te vinden.

Het thema van deze maand is 'generaties'. Ik heb mij laten inspireren door de studentenprotesten voor betaalbaar onderwijs. Hoe solidair kunnen de generaties nog met elkaar zijn en hoe belangrijk is kennisoverdracht - zowel in de algemene als in de Joodse samenleving?




"Leren is leuk. Met grote ogen luisterde ik als kind naar mijn moeders wilde studentenverhalen toen zij in de roerige jaren zestig psychologie studeerde aan de Universiteit van Amsterdam en meedeed aan de Maagdenhuisbezetting...
lees hier verder".

J Street

Feb. 14th, 2010 09:36 am
estherhugenholtz: Me (Default)


 
Het fenomeen J Street - een nieuwe Joods Amerikaanse pro-Israël/pro-vrede organisatie - is ook mij niet ontgaan!

Deze nieuwe organisatie hoopt op de golf van recentelijk Obama-optimisme een doorbraak in het vredesproces in het Midden Oosten te bewerkstellingen.

Voor 'Kol Mokum' - het kwartaalblad van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam heb ik een artikel geschreven over de opkomst van J Street. Hier is ook een klein interviewtje met een J Street medewerkster in verwerkt.

U kunt het artikel
hier openen en downloaden als PDF.
estherhugenholtz: Writing (Writing)

Een sprookjeshuwelijk of een zakenrelatie?


"Er was eens een koning die zijn koningin huwde. Hij gaf haar een zeer genereuze ketoeba (huwelijkscontract) met veel geschenken van zilver en goud, jewelen en zelfs ontroerend goed. Vervolgens vertrok de koning voor vele jaren naar het buitenland en zijn koningin voelde zich heel erg eenzaam. Vaak huilde zij om haar geliefde. Haar buren treiterden haar en zeiden, "waarom trouw je niet met een andere man? Je koning is zo ver weg, hij heeft je verlaten." Maar de verdrietige koningin vluchtte dan naar haar kamer en las de prachtige ketoeba en herinnerde zich de belofte van haar echtgenoot. Zij bleef hem trouw. Na vele jaren keerde de koning terug en was verbaast dat zijn echtgenote op hem had gewacht. Zij antwoordde hem, "mijn koning, ware het niet voor de prachtige ketoeba die u voor mij had achtergelaten, dan hadden mijn buren mij zeker kunnen overhalen.
"

Dit sprookje, als metafoor van het verbond van liefde en trouw tussen de Eeuwige en het Joodse volk, komt voort uit een midrasj—rabbijnse vertelling—uit Midrasj Eicha (Klaagliederen) Rabba.  

Het is deze metafoor van een liefdesrelatie die wij in de parasja van deze week verder zullen bekijken. De parasja (Va’era) kunnen we namelijk op twee manieren lezen: als geschiedenisboek of als een romantisch sprookje.

Als we het verhaal als geschiedenisboek lezen dan volgt er een opsomming van gebeurtenissen: de Eeuwige spreekt tot Mosjé, door een wonder verandert Aharon’s staf in het hof van Farao in een slag en uiteindelijk wordt het volk uit Egypte geleidt door middel van de tien plagen (waarvan er zeven in deze parasja genoemd worden).

Maar als we parasjat Va’era als liefdesverhaal lezen dan komt er een ander beeld naar voren: God ‘toont zich’ (va’era) aan Mosjé niet alleen als El Sjaddai maar ook met Zijn naam, de tetragrammaton (jhwh). Terwijl de Eeuwige zich aan Mosjé openbaart, spreekt Hij Zijn trouw uit over het verbond:


God zei tegen Mozes: ‘Ik ben de Eeuwige. Ik ben aan Abraham, Isaak en Jakob verschenen als God, de Ontzagwekkende, maar mijn naam JHWH heb ik niet aan hen bekendgemaakt. Ik heb met hen mijn verbond gesloten en Kanaän aan hen beloofd, het land waarin zij als vreemdeling hebben gewoond. Ik heb het gejammer van de Israëlieten over de slavenarbeid die hun door de Egyptenaren is opgelegd gehoord, en dat heeft mij aan die belofte herinnert. (Ex. 6:2-6)

De middeleeuwse commentator Rasji (Rabbi Sjlomo Yitzchaki, 1040-1105 v.d.g.j.) legt subtiel uit dat de Thora vertelt dat de aartsvaderen van het boek B’reisjit (Genesis) de godsnaam nog niet kenden. De tijd voor een diepere relatie met het goddelijke was er toen nog niet rijp voor. Pas met Mosjé komt de relatie tussen God en Israël tot wasdom en dan pas is het moment daar om diepere intimiteit te creëren door de openbaring van de godsnaam. Rasji voegt tevens toe dat de Eeuwige trouw zal zijn aan Zijn belofte—de belofte van verlossing. Dit komt tot uiting in vers 7:

Ik zal jullie aannemen als mijn volk en Ik zal jullie God zijn.

Als we de parasja door de lens van de liefde heen bekijken, als sprookjesvertelling, dan kunnen we de ontwikkeling van de deze relatie zien. De fase van de aartsvaders Abraham, Yitzchak en Ja'accov staat voor de shiddoech: het zoeken van de potentiële huwelijkspartner. Vervolgens kunnen we de dienst van de B'nei Jisraël in Gosjen zien als 'daten'--beiden partijen willen natuurlijk wel weten wat voor een spreekwoordelijk vlees ze in de kuip hebben! Met de Uittocht uit Egypte 'schaakt' de Eeuwige het volk Israël (kan het nog romatischer?). Bij de Rietzie vind de verloving plaats en deze wordt bezegeld onder de 'choppe' (huwelijksvoltrekking) tussen God en het volk bij het ontvangen van de Tien Uitspraken en de Thora op Sinaï.

De liefdesrelatie wordt op het moment van Matan Thora (het schenken van de Thora) in het huwelijk verbonden. Waarom juist dit moment? Men gaat geen huwelijk aan met elkaar tenzij de partners hun trouw aan elkaar bewezen hebben.

Een andere Midrasj zegt:

"Waarom geeft de Thora niet de Tien Uitspraken in het begin? Dit kan vergeleken worden met een koning die naar een provincie/gebied komt en vraagt, "mag ik jullie koning zijn?" [vorm van huwelijksaanzoek’] Het volk antwoordde: je hebt nog niets gedaan om te rechtvaardigen dat je over ons mag regeren. Wat deed hij vervolgens? Hij bouwde de muren, verzorgde de watervoorziening en vocht in hun oorlogen. Toen vroeg hij hen wederom, "mag ik jullie koning zijn?" Nu zeiden ze enthousiast "ja, ja". Zo ook bracht God de b’nei Yisrael uit Egypte, spleet Hij de Rietzee voor ze, gaf ze manna, water en kwartels en bestreed Amalek. Toen zei God, "mag ik jullie God zijn?" Toen antwoordde ze enthousiast, "Ja! Ja!"" (Mechilta)

Hieruit blijkt dat er altijd wederkerigheid moet zijn in een relatie; zelfs in de relatie tussen de Eeuwige en de mens. De Joodse traditie verwacht veel van ons mensen—door het doen van de mitswot (geboden)—maar verwacht tegelijkertijd ook veel van God. Dit is het kenmerk van een verbond: beide partijen gaan bewust de verbintenis aan en weten wat hun rechten en plichten jegens elkaar zijn.

De achterliggende vraag blijft natuurlijk: wáárom zouden wij de parasja als sprookje lezen en niet als ‘geschiedenisboek’, compleet met een lijst van gebeurtenissen?

Een van de redenen is dat we de Thora—en vooral dit gedeelte uit Thora—al zo vaak op een letterlijke of geschiedkundige manier benaderen. Het historische perspectief en bewustzijn spelen al een grote rol in onze chagim (feestdagen) met natuurlijk Pesach als exemplarisch voorbeeld.

Maar door de tekst als liefdesverhaal te benaderen, benadrukken we niet alleen een serie specifieke gebeurtenissen maar zijn we ook in staat om de grote lijn van het verhaal te zien: waar wil de Thora heen? Wat is het achterliggende doel? Op deze manier krijgen we overzicht op de totaliteit van het verhaal—van de universele symboliek van de schepping tot de dood van Mosjé.

Ten derde heeft de geschiedenis uiteindelijk geen eeuwigheidswaarde. Geschiedenis is tijd- en plaatsgebonden. Rijken en koningen staan op en vervallen. Culturen worden geboren en vergaan vervolgens weer. Maar de onderliggende boodschap van liefde die men in de Thora kan vinden is eeuwigdurend en persoonlijk. Wij kunnen ons als individu die in het Verbond staat die liefde verinnerlijken en vormgeven op een manier die ons raakt.

Tot slot is het metaforisch benaderen van deze parasja een belangrijke les tegen religieus fundamentalisme. De Thora is geen geschiedenisboek en heeft geen wetenschappelijke pretenties. Alleen fundamentalisten lezen de tekst letterlijk waardoor de diepgang en de gelaagdheid vervliegt. De eeuwigheidswaarde van dit prachtige boek ligt juist in het feit dat het een testament is van verbondsliefde en een kompas voor ons hart. De zinnelijke beeldspraak zegt zoveel meer dan de letterlijke betekenis van de woorden.

Natuurlijk kan men ook hier kritisch naar kijken: als de Thora een liefdesverhaal is dan moeten we tegelijkertijd onderkennen dat de werkelijkheid niet altijd zo sprookjesachtig is. Hoe zit het dan met het menselijk lijden? En wat betekent het verbond dan nog? Wat houd een ‘liefdesrelatie’ met het goddelijke in? Niet iedereen heeft zo’n rotsvast geloof of ervaart spiritualiteit op deze manier.

Toch kunnen we erkennen dat we in een liefdesrelatie—of deze nou van goddelijke of menselijke oorsprong is—niet alle antwoorden hebben. Ook in menselijke relaties weten we niet hoe de verhouding zich zal ontwikkelen. We groeien allemaal. Soms maken we ruzie. En af en toe zouden we de relatie wil willen ontbinden en er van willen weglopen. Dit hoort er allemaal bij. Uiteindelijk blijven we toegewijd aan onze ‘geliefden’ en aan de relatie zelf. Zo kunnen we groeien. Dit is ware liefde: rijk, complex, soms moeilijk maar altijd eerlijk en oprecht. Als we zo kunnen ervaren dan kunnen we het inderdaad een sprookje noemen—van oneindige waarde en eeuwigdurend.

"2012"

Dec. 11th, 2009 10:53 pm
estherhugenholtz: Reviews, discussions, creative writing (Handwriting)
(Pop-cultuur recensies vanuit Joods perspectief: film als moderne midrasj)

"2012" - een Hollywood film op de grens van de goede smaak en op zoek naar zingeving.

Is het eerlijk om een clichématige blockbuster vanuit Joods perspectief te bespreken? Ach waarom ook niet? Laten we kijken wat we van de film "2012" kunnen leren. Of niet.



Zoals de poster al doet vermoedden, gaat de wereld eraan. In dit overweldigende spektakel van Roland Emmerich wordt L.A. uiteen gereten, het Witte Huis op apocalyptische wijze bedolven onder as en de Himalaya's overspoeld door een mega-monster tsunami. Natuurlijk hebben we een Held en een heldin (helaas met een kleine h: in tegenstelling tot de modernste CGI technieken, zijn de vrouwenrollen in deze film hopeloos achterhaald). Verder is er een koele en moreel slagvaardige president (Danny Glover in een Obama-esque rol) en zijn er snode plannen van boze (Russische) kapitalisten.

Klik hier voor volledige bespreking *spoiler alert* )
estherhugenholtz: Columns W!J (W!J logo)
Op de website van W!J is er weer een nieuwe column van mijn hand te vinden.

Het thema van deze maand is 'lotsverbondenheid'. Omdat december samenvalt met Chanoeka, kijk ik naar hoe lotsverbondenheid, solidariteit en onafhankelijkheid vertegenwoordigd zijn in het Chanoeka verhaal.





"Terwijl in Amerika en Nederland overal uitbundige kerstversiering opgehangen wordt (ook de ranke palmbomen moeten het ontgelden hier in Los Angeles), bereiden joden zich in december voor op Chanoeka, het lichtjesfeest... lees hier verder"
estherhugenholtz: For discussing Torah and mitzvot (V'ahavta)

Alle begin is moeilijk.

Als kind zijn we allemaal met deze tegeltjeswijsheid opgevoed. Toch verwachten we dat we op een gegeven moment in ons leven als volwassenen moeilijke beginfases achter ons kunnen laten. We voegen ons naar vertrouwde ritmes in een wereld waarin we ons competent en onafhankelijk kunnen opstellen. We zijn gewend aan de luxe van zelfbeschikking. We weten hoe de dingen moeten; autorijden, een computer gebruiken, een bankrekening beheren.
Maar wat als je als volwassene alles opnieuw moet leren, vanaf een ultiem nulpunt?
Ik weet nog dat ik als tienjarig meisje op een familievakantie naar Marokko een bevreemdende ervaring had. Hoewel ik nog jong was, was ik al zo gewend aan functioneren in een geletterde wereld dat ik mij bijzonder gedesoriënteerd voelde in een land waar ik het Arabische schrift niet kon lezen.

Arabisch kan ik nog steeds niet lezen maar Hebreeuws inmiddels wel. Ook daarheen was de weg niet vanzelfsprekend en ik weet nog als de dag van gister dat ik met samengeknepen oogjes staarde op mijn leerboekje met het alefbet (Hebreeuwse alfabet) en in de siddoer (het gebedenboek).

Gelukkig kan ik mij troosten dat ik niet de enige ben die met samengeknepen oogjes op het alefbet heeft zitten zwoegen. Rabbi Akiva (ca. 50 - 135 v.d.g.j.), een van de grootste rabbijnen en geleerden in het antieke rabbijnse Jodendom, is ook van ver gekomen. Midrasj Avot deRabbi Natan vertelt:


"Wat was het begin van Rabbi Akiva?... hij was veertig jaar en hij had nog niets geleerd. Een keer stond hij bij de opening van de waterput en toen zei hij, ‘wie heeft deze steen geslepen?’ Ze zeiden tegen hem, ‘het water dat constant over de sleen heen glijdt’. Ze zeiden tegen Akiva, leer je geen Torah? [In de Tora staat immers geschreven:] ‘water doet steen slijten’ (Job 14:19). Onmiddellijk formuleerde Akiva een a fortiori redenering voor zichzelf: ‘zoals dat een zacht iets een hard iets kan slijpen, kunnen de woorden van Tora die zo hard als ijzer zijn mijn hart van slechts vlees en bloed graveren.’ En meteen vertrok hij om Tora te leren.   

Hij ging met zijn zoon bij de leraren van de kinderen zitten. Hij zei tot hem, ‘rabbi, onderwijs mij.’ En Akiva greep de bovenkant van zijn tablet [schrift] terwijl zijn zoon de andere kant greep. En de leraar schreef voor hem het alefbet [alfabet] en hij [Akiva] leerde het. Van alef tot tav leerde hij het alefbet. Daarna leerde het de Torat Cohaniem (het boek Leviticus) en daarna leerde hij de hele Tora. Hij ging en zetelde zich voor Rabbi Eliëzer en Rabbi Jozua  en hij zei tot hen, ‘Rabbi’s, leer mij een voorproefje Misjna.’ En toen zij hem één halacha leerde ging hij in zijn eentje zitten en zei hij tot zichzelf, ‘waarom staat deze alef geschreven? En waarom staat deze bet geschreven? Waarom wordt dit zo gezegd?’ Hij kwam terug en daagde hen uit [zij wisten niet hoe zij hem moesten antwoorden].

En Rabbi Sjimon ben Elazar zei, ‘ik zal je een verhaal vertellen: waar lijkt deze kwestie op? [Het lijkt op] een steenhouwer die op een dag in de bergen steen aan het houwen was. Hij nam zijn bijl in zijn hand en zat op de top van de berg en begon in de steen in kiezeltjes te hakken. Mensen kwamen en vroegen, wat ben je aan het doen? Hij zij, waarlijk ben ik ze [de stenen] aan het ontwortelen [verwijderen] en gooi ik ze in de rivier de Jordaan. Ze zeiden tegen hem, je kan toch niet de hele berg omhakken? De steenhouwer ging door met houwen tot hij bij een grote steen kwam. Hij groef er onder, groef hem uit en wierp hem in de Jordaan. Hij zei tot de rots, ‘dit is niet je plaats, nee, dat is je plaats.’ Zo was het ook met wat rabbi Akiva deed bij de rabbijnen. [Hij ‘ontwortelde’ Tora en stelde nieuwe vragen met een frisse blik]” (mijn vertaling)

Dit verhaal is voor iedereen die als volwassene aan een nieuwe studie, baan of andere uitdaging begint. Als ik op mijn rabbinale opleiding zit te zwoegen op een moeilijk stuk tekst of Talmoed en voor de zoveelste keer woorden in het woordenboek op zoek hoef ik alleen maar aan rabbi Akiva te denken. Dan moet ik vanzelf glimlachen. Niet alleen is het mogelijk om zelfs vanuit het nulpunt te leren maar kal v’chomer (sterker nog) is het mogelijk om als nieuwe leerling met een frisse blik te excelleren en iets nieuws en waardevols toe te voegen. Wie weet wat voor een kunstwerk je vormgeeft. Kennis geeft moed. Dus laat je niet ontmoedigen.

Voor hen die op latere leeftijd hun weg naar de Joodse gemeenschap vinden is de boodschap dan ook duidelijk. Akiva was ooit een nederige schapenhoeder totdat hij zijn ABC leerde. Hoe intimiderend de eerste stappen ook lijken (de eerste keer naar sjoel, de eerste keer Hebreeuws leren, de eerste keer kiddoesj maken, de eerste keer de siddoer ter hand nemen, de eerste keer Pesach vieren…) wordt het geheel een stukje minder eng in de wetenschap dat velen je voor zijn gegaan. Want zelfs Akiva heeft zijn ABC moeten leren. Houd moed en behoud je relativeringsvermogen en koester je creativiteit en begin dan gewoon bij de A.  
 

estherhugenholtz: Columns W!J (W!J logo)
Op de website van W!J is er weer een nieuwe column van mijn hand te vinden.

Het thema van deze maand is "waar wortelen wij in?"
Ik probeer die vraag deze maand vanuit mijn eigen ervaringen als "wereldburger" te beantwoorden.


"Een nieuw huis, een nieuwe stad en nieuwe mensen. Ik heb het al zo vaak in mijn leven meegemaakt. Als kind ben ik van Nederland naar Spanje verhuisd en op een internationale school onder de Andalusische zon opgegroeid. Op mijn 19de, na de middelbare school, kriebelde het avontuur en ben ik vervolgens weer naar Holland vertrokken voor studie. Leiden, Amsterdam en Den Haag volgden. Onderzoek voor mijn doctoraalscriptie in New York voor bijna vijf maanden. Ik was al vanaf dag één verliefd op de Grote Appel. Een zomerlang gestudeerd in het broeierige en spirituele Jeruzalem en in contrast daarmee een jaar Joodse Studies gevolgd in het statige en onderkoelde Stockholm...
lees hier verder"

Profile

estherhugenholtz: Me (Default)
Esther Hugenholtz

January 2011

S M T W T F S
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
232425 26272829
3031     

Syndicate

RSS Atom

Most Popular Tags

Style Credit

Expand Cut Tags

No cut tags
Page generated Jul. 25th, 2017 06:55 am
Powered by Dreamwidth Studios